ලංකාවේ කලාව සහ කලාකරුවා අද පත්ව ඇත්තේ පෙර නොවූ විරූ ඛේදවාචකයකටය. එදා සමාජය වෙනුවෙන්, ජනතාවගේ හෘද සාක්ෂිය අවදි කිරීම වෙනුවෙන් ජීවිතයම කැප කළ ප්රවීණ කලාකරුවන් මහලු වියට පත් වෙද්දී, තමන්ගේ මූලික අවශ්යතාවන් පවා සපුරාගත නොහැකිව අන්ත අසරණ තත්ත්වයට පත්වීම අද ශ්රී ලංකාවේ සුපුරුදු දසුනක් වී ඇත. බලයට පත් වූ කිසිදු රජයක් මේ පිළිබඳව ස්ථාවර ජාතික ප්රතිපත්තියක් සකස් නොකිරීමත්, කලාව හුදෙක් මුදල් සෙවීමේ “බිස්නස් එකක්” බවට පත්වීමත් නිසා ගීතය, නාට්යය, චිත්රපටය ඇතුළු සමස්ත ක්ෂේත්රයම අගාධයකට ඇද වැටී තිබේ.
## 1. වියැකෙන තාරකා: ප්රවීණයන් අසරණ වූ ඓතිහාසික පසුබිම
ලංකාවේ කලාකරුවන්ට ස්ථාවර වැටුප්, විශ්රාම වැටුප් හෝ ක්රමවත් වෛද්ය රක්ෂණ ක්රමවේදයක් නොමැති වීම නිසා, ඔවුන් වයස්ගත වෙද්දී දැඩි ආර්ථික සහ සෞඛ්යමය අර්බුදයන්ට මුහුණ දෙති.
උදාහරණ සහ දින වකවානු:
සිංහල සිනමාවේ සහ වේදිකාවේ දැවැන්තයකු වූ ජී.ඩබ්ලිව්. සුරේන්ද්ර වැනි ශිල්පීන් මෙන්ම, පසුකාලීනව ඇලෙක්සැන්ඩර් ප්රනාන්දු, විල්සන් කරුණාරත්න වැනි ජනප්රිය නළුවන් ද දිවියෙන් සමුගත්තේ නිසි වෛද්ය ප්රතිකාර සහ ආර්ථික ශක්තියක් නොමැතිව දැඩි ලෙස අසරණව සිටියදීය.
2020-2022 කොවිඩ් වසංගත සමය සහ ඉන් පසු ඇති වූ දැඩි ආර්ථික අර්බුදයත් සමඟ, ප්රසංග වේදිකාව සහ ටෙලිනාට්ය ක්ෂේත්රය අඩාල වීමෙන් වයස්ගත මෙන්ම මධ්යම පාන්තික කලාකරුවන් රැසක් අත්යවශ්ය ඖෂධ පවා මිලදී ගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් විය.
පසුගිය දශක කිහිපය පුරාම බලයට පත් වූ විවිධ රජයන් විසින් “කලාකරු සුබසාධන අරමුදල්” හෝ “ටවර් හෝල් රඟහල පදනම” හරහා යම් යම් කෙටි කාලීන ආධාර (උදාහරණ ලෙස මසකට රුපියල් කිහිප දහසක සුළු දීමනා) ලබා දුන්නද, වර්තමාන ජීවන වියදම හමුවේ ඒවා කිසිසේත්ම ප්රමාණවත් නොවේ. රජයන් විසින් කලාකරුවා දෙස බැලුවේ “යැපෙන්නන්” ලෙස මිස රටේ ආර්ථිකයට සහ සංස්කෘතියට දායක වූ “වෘත්තිකයන්” ලෙස නොවේ.
## 2. ජනතාවාදී කලාවේ සිට “කූට ව්යාපාරය” දක්වා පරිවර්තනය
1960, 70 සහ 80 දශකයන්හි ලංකාවේ බිහි වූයේ සමාජ ප්රගමනය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනතාවාදී කලාකරුවන් පිරිසකි. මහගම සේකර, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්ර, ප්රේමසිරි කේමදාස, ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්, ධර්මසේන පතිරාජ වැනි ශිල්පීන් කලාව භාවිත කළේ වාණිජ පරමාර්ථයෙන් තොරවය.
නමුත් අද වන විට කලාව සම්පූර්ණයෙන්ම “රේටින්ග්ස්” (Ratings) සහ “විව්ස්” (Views) මත පදනම් වූ ව්යාපාරයක් (Business) බවට පත්ව ඇත.
ගීත කලාව: අර්ථවත් පද මාලා වෙනුවට, සති කිහිපයකින් අමතක වී යන, සරල ආකර්ෂණය (Hype) මත පමණක් යැපෙන “යූටියුබ් ට්රෙන්ඩින්” (YouTube Trending) සංස්කෘතියක් බිහි වී ඇත.
ටෙලිනාට්ය සහ සිනමාව: මෙගා ටෙලිනාට්ය රැල්ල විසින් ප්රේක්ෂකයාගේ රසඥතාව මොට කර ඇති අතර, ප්රධාන පෙළේ දක්ෂ ප්රවීණ නළු නිළියන්ට සහ අධ්යක්ෂවරුන්ට වෘත්තීය වටිනාකමක් නොලැබෙන තත්ත්වයට ක්ෂේත්රය වාණිජකරණය වී ඇත. කලාකරුවා යනු නිර්මාණකරුවෙකු නොව, වෙළඳ දැන්වීම් විකුණන ආයතනවල “භාණ්ඩයක්” බවට පත්ව තිබේ.
## 3. මේ විනාශය වළක්වා ගැනීමේ ක්රමවේද (යෝජනා)
මෙම ඛේදවාචකය වළක්වා, කලාව සහ කලාකරුවා රැක ගැනීම සඳහා වහාම ක්රියාත්මක කළ යුතු ක්රමවත් ජාතික වැඩපිළිවෙළක් මෙසේය:
* වෘත්තීය පනතක් සහ “කලාකරු අනන්යතා කාඩ්පත” (Artist Royalty & Status)
ලංකාවේ කලාකරුවා “කලාකරුවෙකු” ලෙස නීතිගත වෘත්තීය මට්ටමකට එසවිය යුතුය. යුරෝපීය රටවල මෙන් කලාකරුවන් සඳහා වන ජාතික ප්රතිපත්තියක් (Status of the Artist) සකස් කර, ඔවුන්ව ලියාපදිංචි කර, නිසි වෘත්තීය සුරක්ෂිතතාවක් ලබා දිය යුතුය.
* බුද්ධිමය දේපළ අයිතිය සහ කතෘභාග (Royalty Fees) විධිමත් කිරීම
අද කලාකරුවන් අසරණ වීමට ප්රධානතම හේතුවක් වන්නේ ඔවුන්ගේ නිර්මාණ රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ ඩිජිටල් මාධ්ය (YouTube, Spotify) හරහා ප්රචාරය වීමේදී නිසි පරිදි කතෘභාග (Royalties) නොලැබීමයි.
විසඳුම: විද්යුත් මාධ්ය මඟින් නිර්මාණ භාවිත කිරීමේදී ස්වයංක්රීයවම කලාකරුවාගේ බැංකු ගිණුමට මුදල් බැර වන ඩිජිටල් ක්රමවේදයක් (Digital Monitoring System) රජය මැදිහත් වී අනිවාර්ය කළ යුතුය. එමඟින් කලාකරුවාට වයස්ගත වුවද ස්ථාවර ආදායමක් හිමි වේ.
* ස්ථාවර විශ්රාම වැටුප් සහ වෛද්ය රක්ෂණ ක්රමවේදයක් (Pension & Insurance)
සෑම කලාකරුවෙකුගෙන්ම සහ ඔවුන්ගේ වාණිජ ප්රසංග/නිර්මාණවලින් අය කෙරෙන සුළු බදු මුදලක් එකතු කර “ජාතික කලාකරු සුබසාධන අරමුදලක්” පිහිටුවිය හැකිය. වයස අවුරුදු 60 ඉක්මවූ, සක්රීය දායකත්වයෙන් සමුගන්නා සියලුම ශිල්පීන්ට ගෞරවනීය මාසික විශ්රාම වැටුපක් සහ පූර්ණ වෛද්ය රක්ෂණයක් මේ හරහා රජය විසින් සහතික කළ යුතුය.
* රාජ්ය මැදිහත් වීමෙන් කෙරෙන කලාව දිරිගැන්වීම (State Subsidies)
කලාව හුදෙක් වෙළඳපොළ බලවේගවලට (Business) පමණක් භාර නොදී, ගුණාත්මක සිනමාව, නාට්ය සහ සංගීතය සඳහා රාජ්ය අනුග්රහය සහ සහනදායී ණය ක්රම ලබා දිය යුතුය. එවිට කලාකරුවාට මුදල් පසුපස පමණක් හඹා නොගොස්, ජනතාවාදී කලාවක නිරත වීමට පසුබිම සැකසේ.
## නිගමනය
කලාකරුවා යනු රටක ආත්මයයි. රටක් ආර්ථික වශයෙන් කොපමණ දියුණු වුවද, එහි කලාව සහ සංස්කෘතිය විනාශ වී නම්, කලාකරුවා හිඟමනට වැටී ඇත්නම් එය අසාර්ථක රාජ්යයකි. එබැවින්, තවදුරටත් ආණ්ඩුවල පොරොන්දුවලට පමණක් සීමා නොවී, කලාකරුවාගේ වෘත්තීය ගෞරවය රැකෙන පරිදි නීතිමය සහ ආර්ථිකමය ව්යුහය වහාම වෙනස් කිරීම සමස්ත ජාතියේම වගකීමකි.
Be the first to comment