“තාක්ෂණික දෝෂයක් යනු අනුන්ගේ දේ තමාගේ කර ගැනීමට ලැබෙන නීතිමය අවසරයක් නොවේ. ඩිජිටල් අවකාශයේ වුවද සදාචාරය සහ නීතිය එක හා සමානව බලපැවැත්වේ.”

අද වන විට වට්ස්ඇප් (WhatsApp) සහ ෆේස්බුක් (Facebook) අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේ නැතිවම බැරි කොටසක් බවට පත්ව ඇත. මේ අතරින් විවිධ ෆේස්බුක් පිටු (Pages), ගෘප් (Groups) සහ වට්ස්ඇප් ගෘප් නිර්මාණය කරමින් ඒවා පාලනය කිරීමේ “ඇඩ්මින්” (Admin) තනතුර පුද්ගලයෙකුට ඩිජිටල් අවකාශය තුළ විශාල බලයක් සහ වටිනාකමක් ගෙන දෙන්නකි.

නමුත්, කිසියම් තාක්ෂණික දෝෂයක් (Technical Glitch) හෝ පද්ධතියේ සිදු වූ වැරදීමක් නිසා, වෙනත් අයෙකු සතු වට්ස්ඇප් ගෘප් එකක හෝ ෆේස්බුක් පිටුවක/ගෘප් එකක ඇඩ්මින් බලය ඔබට වැරදීමකින් ලැබුණහොත් ඔබ කරන්නේ කුමක්ද? එය “ලැබුණු අවස්ථාවකින් ප්‍රයෝජන ගැනීමක්” ලෙස සිතා දිගටම තබා ගැනීම ලංකාවේ නීතියට අනුව බරපතළ වරදක් විය හැකි බව ඔබ දන්නවාද?

වට්ස්ඇප් ගෘප් ඇඩ්මින් තනතුර සහ ලංකාවේ නීතිය

තාක්ෂණික දෝෂයකින් ඔබට ඇඩ්මින් තනතුර ලැබුණත්, එම සමූහයේ සැබෑ අයිතිකරුවන් ඔබට එම බලය පැවරීමට ස්වේච්ඡාවෙන් අදහස් කළේ නැත. එය වැරදීමකින් ලැබුණු බව දැන දැනම එහි රැඳී සිටීම 2007 අංක 24 දරන පරිගණක අපරාධ පනත (Computer Crimes Act) යටතේ “අනවසරයෙන් ප්‍රවේශ වීමක්” හෝ “අනවසරයෙන් රැඳී සිටීමක්” (Unauthorized Access) ලෙස අර්ථකථනය විය හැකිය.

එමෙන්ම, ලංකාවේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය (Penal Code) අනුව, වැරදීමකින් තමා වෙත ලැබෙන මුදල්, දේපළ හෝ මෙවැනි ඩිජිටල් අයිතීන් (Digital Assets) තමාගේ නොවන බව දැන දැනම, එහි නියම අයිතිකරුට එය නැවත ලබා නොදී තමා සන්තකයේ තබා ගැනීම “සාපරාධී සාවද්‍ය පරිහරණය” (Criminal Misappropriation) යටතට ගැනීමේ හැකියාවක් ඇත.

ඔබට වැරදීමකින් ලැබුණු ඇඩ්මින් බලය භාවිතා කර, මුල් ඇඩ්මින්වරුන්ව ඉවත් කිරීම හෝ සමූහයේ සැකසුම් වෙනස් කිරීම සිදු කළහොත්, එය දත්තවලට අනවසරයෙන් වෙනස්කම් සිදුකිරීමක් (Unauthorized Modification) ලෙස සැලකෙන බැවින් බරපතළ දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.

වෙනත් අයෙකුගේ ෆේස්බුක් ගිණුමක් හෝ පිටුවක් (Page) තමා සන්තකයේ තබා ගැනීම

වට්ස්ඇප් ගෘප් එකකට වඩා ෆේස්බුක් පිටුවක් (Facebook Page) හෝ ගිණුමක් (Account) සන්තකයේ තබා ගැනීම නීතිමය වශයෙන් වඩාත් බරපතළ වේ. මන්ද, වර්තමානයේ ෆේස්බුක් පිටු යනු ව්‍යාපාරික වටිනාකමක් සහ මූල්‍යමය වටිනාකමක් (Monetization) සහිත ඩිජිටල් දේපළකි.

• ෆේස්බුක් ගිණුමකට අනවසරයෙන් ඇතුළු වීම: යම් කිසිවෙකුගේ දුරකථනයක් මාර්ගයෙන් හෝ ලොග් වී තිබූ පරිගණකයක් මාර්ගයෙන් (හෝ තාක්ෂණික දෝෂයකින්) වෙනත් අයෙකුගේ ෆේස්බුක් ගිණුමකට ප්‍රවේශ වී, එහි මුරපද (Passwords) වෙනස් කර එය තමා සන්තක කර ගැනීම පැහැදිලිවම පරිගණක හැකින් (Hacking) හෝ අනවසර ප්‍රවේශයකි.

• අයිතිවාසිකම් සොරකම් කිරීම: වෙනත් අයෙකු මහන්සියෙන් ගොඩනැගූ ෆේස්බුක් පිටුවක ඇඩ්මින් බලය වැරදීමකින් ලැබුණු විට, මුල් අයිතිකරු ඉවත් කර (Remove) එය තමා සන්තක කර ගැනීම මූල්‍යමය වංචාවක් සහ දේපළ සොරකමක් ලෙස සැලකිය හැකිය. මේ සඳහා පරිගණක අපරාධ පනත යටතේ වසර ගණනාවක සිරදඬුවම් සහ විශාල දඩ මුදල් නියම කිරීමට ලංකාවේ අධිකරණයට බලය ඇත.

අප සතු ඩිජිටල් වගකීම කුමක්ද?

තාක්ෂණික ලෝකයේ වැරදීම් සහ දෝෂ සාමාන්‍ය දෙයකි. නමුත් එම වැරදීම් අපගේ වාසියට හරවා ගැනීමට යාමෙන් අප අපරාධකරුවන් විය හැකිය. මෙවැනි අවස්ථාවක සදාචාරාත්මක සහ නීතිගරුක පරිශීලකයෙකු ලෙස ඔබ කළ යුත්තේ:

1. වට්ස්ඇප් ගෘප් එකකදී: වහාම මුල් ඇඩ්මින්වරුන්ව නැවත ඇඩ්මින් (Admin) තනතුරට පත් කර, ඔබ එම තනතුරෙන් ඉවත් වීම හෝ සමූහයෙන් ඉවත් වීම.

2. ෆේස්බුක් පිටුවකදී/ගිණුමකදී: අදාළ පුද්ගලයා දැනුවත් කර එය නැවත භාර දීම හෝ ෆේස්බුක් ආයතනය වෙත (Report) කරමින් එය නිවැරදි කිරීමට කටයුතු කිරීමයි.

ඩිජිටල් අවකාශය තුළ අප තබන සෑම පියවරක්ම සටහන් වන (Digital Footprint) බව අමතක නොකරන්න. අනුන්ගේ දේ වැරදීමකින් ලැබුණත්, එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නීතිගරුක පුරවැසියෙකුගේ ලක්ෂණයකි.